regionaal samenwerken
regionaal samenwerken

Grensverleggend samenwerken in de regio: de begrippen ‘bovenlokaal’, ‘regionaal’ en ‘intergemeentelijk’

Het Bovenlokale Cultuurdecreet voorziet – sinds 2020 – ook in werkingssubsidies voor intergemeentelijke samenwerkingsverbanden (IGS) rond cultuur. Een intergemeentelijk samenwerkingsverband rond cultuur is een vorm van regionaal samenwerken. Lees in dit artikel hoe de termen bovenlokaal, regionaal en intergemeentelijk zich tot elkaar verhouden.

Bovenlokaal samenwerken

Bovenlokaal samenwerken is een breed en niet vast afgebakend begrip. Een invulling is mogelijk volgens bereik, uitstraling, methodiek, potentieel, partnerschappen en samenwerking, of een regionale benadering. Het is ook een soort van ‘tussenruimte’: het overstijgt de gemeentegrenzen, én is niet Vlaams.

Regionaal samenwerken 

Regionaal samenwerken is een vorm van bovenlokaal samenwerken, meer bepaald een geografische benadering van dat begrip. Regionaal betekent dat de partners zich binnen eenzelfde regio of omliggend bevinden. Het is een vaak voorkomende – zo niet de meest voorkomende – vorm van bovenlokaal samenwerken.

Ook binnen regionaal samenwerken is er een grote diversiteit aan samenwerkingen. Het kan gaan om informeel, projectmatig en/of structureel samenwerken tussen verschillende types actoren.

Projectmatig samenwerken

Wanneer organisaties uit omliggende gemeenten samenwerken, ontstaan er tal van interessante projecten. Zo verbindt projectwww Brusselse jongeren met jongeren uit de Vlaamse Rand rond Brussel. Animal Farm is een groots participatief theaterproject dat verschillende spelers in de regio verbindt. Binnen het Bovenlokale Cultuurdecreet werden er verschillende zulke grensverleggende projecten goedgekeurd, in ronde 1, ronde 2  of ronde 3.

Structureel samenwerken

De samenwerking tussen regionale partners is niet altijd projectmatig. Soms ook structureel en overstijgt ook vaak de grenzen van cultuur. OP/TIL maakte een landschapskaart van wie zich op het regionale niveau beweegt. 

Intergemeentelijk samenwerken

Soms zijn de initiatiefnemers of partners in die projecten lokale besturen of hun diensten en dan spreken we van een nog meer specifieke vorm van regionaal samenwerken, namelijk intergemeentelijk samenwerken.

Projectmatig samenwerken

Ook intergemeentelijk samenwerken leidt tot interessante projecten, zoals bijvoorbeeld Erfgoedlab Damme. Vertrekkend vanuit een monumentale site, het Sint-Janshospitaal, ontstaat een samenwerking tussen de culturele diensten van 2 aangrenzende steden, Brugge en Damme.

Samenwerken via overleg

Intergemeentelijke partners vinden elkaar ook vaak via overleg. In Oost-Brabant bestaat er zulk een overleg tussen de cultuurcentra. In de gemeenten Denderleeuw, Erpe-Mere, Haaltert, Lede en Ninove werken de bibliotheken samen binnen BibArt. Die overlegstructuren leiden soms tot projectmatig samenwerken, of medewerkers wisselen info uit of bijvoorbeeld hun aanbod of aanpak op elkaar af.

Structureel samenwerken

Een erg doorgedreven vorm daarvan zijn structureel erkende intergemeentelijke samenwerkingsverbanden. Vlaanderen subsidieert die samenwerkingsverbanden van gemeenten in verschillende sectoren zoals beheer huishoudafval, riool- en waterzuivering, streekontwikkeling, maar ook: cultureel erfgoed, onroerend erfgoed, archiefdiensten …

Het decreet intergemeentelijke samenwerking en andere sectorale decreten vatten de basis voor die samenwerkingen. Voor het beleidsdomein cultuur werken gemeenten samen binnen het Bovenlokale Cultuurdecreet, het Cultureel erfgoeddecreet, via de 13 Avansa’s (decreet Sociaal-cultureel volwassenenwerk) en via de UiTPAS-regio’s.

Binnen het Bovenlokale Cultuurdecreet zijn er 19 erkende intergemeentelijke samenwerkingsverbanden (IGS): Neteland, Ecru, CNEK, COMEET, cultuuregio Leie-Schelde, Viertoren, Cultuuroverleg IJzervallei, CO7, Zuidwest, Ginter, BIE midwest, Cultuurtuin WAAS, Zuidrand, Route42, Druivenstreek, Cultuur Noordrand, Cultuurregio Pajottenland-Zennevallei, Dijk92 en de Merode.

Verschillende lokale besturen werken samen in het IGS rond het beleidsthema cultuur. Vlaanderen subsidieert hen voor een regierol voor hun regio: een coördinerende en ondersteunende rol. Het netwerk verbindt culturele actoren in de regio, versterkt lokale actoren én bouwt bruggen met andere sectoren.

17 referentieregio’s

Regiovorming is en blijft trouwens een erg hot topic in Vlaanderen. Op vrijdag 12 maart 2021 keurde de Vlaamse regering het plan van minister Bart Somers goed.

Somers stelde voor om Vlaanderen op te delen in 17 referentieregio’s. Hij doet dit om bestuurlijke verrommeling weg te werken en meer gelijklopende structuren te creëren.

Wat betekent ‘bovenlokaal’? Bekijk het filmpje
Er zijn 19 intergemeentelijke samenwerkingsverbanden rond cultuur, erkend voor hun regierol. Vind de IGS'en op deze kaart

Verbindende to do's & verhalen in je mailbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.