Community of practice #3 – Cultuur en welzijn delen ruimte
De community of practice Cultuurplekken van morgen is er voor iedereen die bezig is met — of zoekend is rond — (toekomstgerichte) cultuurinfrastructuur. Of je nu werkt aan een nieuw gebouw, renovatie, herbestemming, gedeeld gebruik of de dagelijkse werking van een cultuurplek: je bent welkom.
Op donderdag 26 februari 2026 komt de community samen in Citadel Diest voor deze derde inspiratiedag. Je kan ook nu voor het eerst aansluiten. Het inhoudelijke focusmoment van de voormiddag ligt op cultuur en welzijn die infrastructuur delen: hoe kunnen verschillende sectoren samen plekken maken waar mensen zich thuis voelen en waar ontmoeting, zorg en cultuur elkaar versterken?
In de rest van het programma verbreden we opnieuw de blik. Verwacht inspiratie, uitwisseling en netwerk rond alles wat komt kijken bij toekomstgerichte cultuurinfrastructuur.
Programma
09.30 - 10.00 – Onthaal met koffie
10.00 - 10.15 – Welkom door OP/TIL
10.15 - 10.45 — Blikopener: Hoe kunnen cultuur en welzijn ruimte delen?
Matthias Blondia van het team Stadsbouwmeester Gent is auteur van het essay Zorgen Maken. Daarin verkent het team hoe steden via nabijheid, publieke gebouwen en wijkgerichte coalities, zorg en ondersteuning dichter bij het dagelijks leven van mensen kunnen brengen.
Die inzichten kunnen ook richting geven aan toekomstige cultuurplekken: plekken die functioneren als laagdrempelige eerste lijn in de wijk, die via gedeelde ruimte samenwerking tussen cultuur, welzijn en zorg versterken, en zo bijdragen aan zorgzame buurten.
10.45 - 11.30 – Kennismaking speeddate
Breng je concrete vraag of uitdaging mee rond cultuurplekken en ga in korte gespreksrondes op zoek naar advies, inspiratie of samenwerking.
11.30 - 12.30 – Drie praktijkverhalen uit het veld
-
Over het snijpunt tussen infrastructuur, gezondheid en cultuur. De Citadel ademt zorg zonder een zorginstelling te zijn: een plek waar mensen elkaar ontmoeten, zich betrokken voelen en zelf vorm geven aan hun omgeving. Vanuit het principe ‘health in all policies’ bouwt Anneleen aan een community die ruimte, vertrouwen en betekenis deelt – een oefening in samen leven en samen zorgen.
-
Muntpunt (bibliotheek in centrum Brussel) onderzoekt hoe cultuur en welzijn elkaar kunnen versterken in één gedeelde plek. In gesprek met Katrien Braeckman (hoofd van team welkom) gaan we in op hun visie, hun samenwerkingen en hoe ze via ruimte ontmoeting mogelijk maken. Wat werkt, wat schuurt en wat kunnen andere cultuurplekken hiervan meenemen?
-
Maak kennis met Londot 3, het vernieuwde ontmoetingshuis in de wijk Zwartberg (Genk), waar cultuur, welzijn en buurtwerking samen ruimte delen. Sien Willemans (wijkmanager) vertelt dat het verhaal van de voormalige schoolsite groeide uit tot een flexibele plek voor uiteenlopende partners en bewoners.
-
Jana Kerremans verzorgt de interviews.
12.30 - 13.30 – Lunch
13.30 - 15.30 – Vier keuzesessies
-
Rondleiding – De Citadel
De Citadel is vandaag één van de meest vernieuwende voorbeelden van hoe cultuur, welzijn en gemeenschap elkaar kunnen versterken in één gedeelde plek. Tijdens dit praktijkbezoek toont Anneleen Bonte hoe ruimte, zorg en ontmoeting elkaar doorkruisen, hoe een community mee-ontwerper wordt van een plek, en welke spanningen en keuzes deze transitie met zich meebrengt.
-
Intervisie – Bouwen aan plekken die verbinden
We denken samen na over actuele uitdagingen rond gedeeld ruimtegebruik, infrastructuur en de rol van cultuur en vrije tijd en het delen van ruimte met welzijnsactoren.Twee organisaties brengen hun case en vragen mee; de deelnemers gaan in kleine groepen met hen in gesprek.
Case 1 – Bibliotheek Sint-Niklaas
De bib en het Huis van het Kind delen een toekomst op één site. Kirsten Janssens (Diensthoofd Bibliotheek Sint-Niklaas) brengt haar case en vragen in : hoe combineer je eigenheid en samenwerking? Hoe maak je van een renovatie en uitbreiding een duurzame derde plek voor ontmoeting en partnerschap? De case legt vragen op tafel rond visie, processtappen en mogelijke financiering.
Case 2 - Visie op ruimte voor cultuur, vrije tijd en welzijn?
Hoe bouw je in een landelijke gemeente aan een samenhangende visie op cultuur- en vrijetijdsinfrastructuur? Ichtegem zoekt naar manieren om versnipperde functies (bib, dienstencentrum, sociale kruidenier, Huis van het Kind, welzijn, burgerzaken) sterker te verbinden en gedeeld ruimtegebruik waar te maken. Cédric Cuvereau (coördinator cultuur en evenementen Ichtegem) legt zijn vraag op tafel.
-
Werksessie – Architecture Workroom Brussels
Architecture Workroom Brussels bouwt verder op het traject Broedplekken. Deze werksessie is een testmoment waarin Roeland Dudal de resultaten deelt van het traject Reinventing Community Infrastructures. Ons sociaal-maatschappelijk patrimonium staat onder druk en dat vraagt nieuwe vormen van gedeeld gebruik. Na een korte kadering focust de sessie op tien bouwstenen, telkens geïllustreerd met praktijkvoorbeelden. In deze bouwstenen komen inzichten rond rollen, samenwerkings- en beheersmodellen aan bod. De bouwstenen maken deel uit van een toolbox die AWB momenteel ontwikkelt. Deelnemers brengen een eigen praktijkvoorbeeld mee en toetsen samen de bouwstenen via uitwisseling en collectieve reflectie.
-
Pitchpodium
Op het pitchpodium maak je in drie rondes kennis met een reeks vernieuwende praktijken en modellen die elk op hun manier bouwen aan toekomstgerichte cultuurplekken. In korte presentaties tonen initiatiefnemers hoe zij ruimte delen, nieuwe partnerschappen opzetten en antwoorden zoeken op lokale noden. Vragen en antwoorden komen zowel van pitchers als van publiek.
Ronde 1 - Met visie naar een nieuwe praktijk: hoe maak je keuzes die blijven werken?
- Ine Plovie – Ruimtedenkers Brugge
Hoe zet je gedeeld ruimtegebruik in beweging via tijdelijke en semi-formele plekken, zonder alles vooraf vast te leggen? Over experimenteren, frictie, vertrouwen, regels en timing. - Jan Steegmans - gemeente Dilsen-Stokkem
De Faar in Dilsen-Stokkem is gloednieuw. Bibliotheek, theaterzaal, kunstacademie en school zitten er onder één dak. Wat is er nodig om zo'n plek te (blijven) delen? - Debbie Jacobs - gemeente Boom
Hoe werk je in een lokaal bestuur aan ruimte delen als die ervaring en gewoonte er nog niet is?
Ronde 2 - Ruimte delen met ervaring: hoe maak je gedeeld gebruik (financieel) haalbaar?
- Emma Petillion – De Republiek (Brugge)
Welke rol speelt een doordacht businessmodel in het betaalbaar en duurzaam maken van gedeeld ruimtegebruik in cultuurplekken? - Matthias Neutjens – OPCO (Antwerpen)
Welke nieuwe businessmodellen maken het mogelijk om ruimte te delen en te activeren, met oog voor zowel culturele als economische realiteit? - Steven Van der Sype – De Expeditie (Gent)
Hoe deelt De Expeditie al jaren ruimte met verschillende gebruikers? Maak kennis met hun model, inclusief concrete do’s & don’ts uit de praktijk. - Sofie Lattré – NUCLEO (Gent)
Hoe organiseer je het beheer van gedeelde kunstenaarsinfrastructuur werkbaar en duurzaam? Waarom professioneel beheer een noodzakelijke voorwaarde is, geen bijzaak.
Ronde 3 - Aan de slag met inzichten en tools: hoe krijg je de gedeelde ruimte die nodig is?
- Liesbeth Thiers – Gents Kunstenoverleg (GKO)
Aan de slag met de 'Overeenkomst van vertrouwen', een laagdrempelige gesprekstool voor het delen van culturele ruimte. - Fien Bracke – cult! (Vlaanderen)
Wat vertellen 67 cultuurhuizen over hun gebouwen, ruimtes en noden? Een toelichting bij de resultaten van een sectorbreed onderzoek. -
Liesbeth Thiers – Gents Kunstenoverleg (GKO)
Hoe helpt het digitaal platform ‘Open Creatives' om on- en offline communities in de creatieve en culturele sector te versterken, en ruimte delen te faciliteren.
