Hoe een IGS cultuur de openbare bibliotheek versterkt
Tekst / augustus 2026
Bibliotheken staan voor zowel grote uitdagingen als kansen. Denk maar aan de digitalisering, veranderende leesculturen en besparingen op lokaal en Vlaams niveau. Dat vraagt om aanpassingen en zorgt ook hier en daar voor ongerustheid. Maar tegelijk zien we ook veel veerkracht, creativiteit en goesting om het samen te doen. Het zit immers in het DNA van onze bibliotheken om toegang tot informatie en cultuur te democratiseren.
Maar hoe maak je die opdracht vandaag waar? En hoe kan de bibliotheek de rol van warme, laagdrempelige derde plek realiseren? Daarvoor is samenwerken over gemeentegrenzen heen essentieel geworden.
Boekje
Meer info en voorbeelden vind je in het boekje 'Hoe maakt een IGS cultuur het verschil voor een openbare bibliotheek?'.
De meerwaarde van samenwerken
Van digitale inclusie en laaggeletterdheid tot welzijn, diversiteit en cultuurparticipatie: geen enkele bibliotheek of lokaal bestuur kan deze uitdagingen nog geïsoleerd dragen. Het antwoord voor een duurzame toekomst ligt dan ook in verbinding — zowel lokaal binnen de eigen gemeente als bovenlokaal over de gemeentegrenzen heen.
Toch zien we dat niet iedereen zich bewust is van wat er al beweegt binnen hun intergemeentelijk samenwerkingsverband voor cultuur (IGS). Nochtans zit daar ook voor bibliotheken zoveel winst te behalen. Bovenlokale samenwerking maakt bibliotheken weerbaarder, slimmer en innovatiever. En evengoed geldt dat lokaal: de toekomst van de bibliotheek ligt in connectie met onderwijs, jeugd, zorg en de brede cultuursector. Vanuit die lokale én regionale context vind je de juiste partners die jouw werking versterken.
1. Ruimte voor een verdiepende aanpak
Samenwerking vergroot het bereik en aanbod van leesbevorderingsinitiatieven. Door de krachten te bundelen ontstaat er ruimte om creatief uit te pakken. Denk aan vrijwilligers die met verhalenbakfietsen kwetsbare buurten intrekken of gezamenlijke regionale voorleesprogramma's zoals bij het project 'Bib Neteland leest voor!'.
2. De slimme regiobib
Bibliotheken die hun krachten bundelen creëren een grotere collectie en zijn beter bereikbaar voor de inwoners van de hele regio.
Maar zo'n afgestemde collectie vraagt behoorlijk wat voorbereiding (opzoekwerk, praktische organisatie, overleg, administratie,...). Deze taken neemt het IGS cultuur ter harte.
"We hebben een gedeelde collectie en lidmaatschap. Alle boetes en reservatiegelden zijn afgeschaft. In je eentje kan je dat niet realiseren. Er gaat namelijk veel onderzoek aan vooraf."
3. Het thuisgevoel
Bibliotheken bewaren niet alleen kennis, maar brengen ook mensen bij elkaar. De bibliotheek is één van de meest laagdrempelige publieke plekken waar iedereen mag binnenwandelen. IGS'en cultuur inspireren en ondersteunen hun bibliotheken om een hedendaagse invulling te geven aan die 'derde plek'.
Zo werkt CO7 met Biblio7 bijvoorbeeld aan creatieve STEM-workshops en maaklabs voor kinderen en jongeren, waar de bibliotheek dient als ruimte voor ontdekking en experiment.
Daarnaast ondersteunt een IGS ook de blik van medewerkers: onder impuls van IGS Stuifzand trokken Kempense bibliotheekmedewerkers naar Gouda en Oslo om inspiratie op te doen voor hun eigen werking.
4. Samen leren zorgt voor sterkere teams
IGS'en cultuur creëren netwerken. Ze brengen medewerkers van bibliotheken uit de regio regelmatig samen en vormen zo een groot collega-netwerk. Binnen dit netwerk is er ruimte om kennis en ervaring uit te wisselen en gezamenlijke vormingen rond actuele thema's en programma's te organiseren.
Interwaas organiseert bijvoorbeeld intervisiemomenten voor de maakbibmedewerkers. Ze doen inspiratie op, delen tips en tricks om hun workshops verder te ontwikkelen.
5. Een partnernetwerk
Een IGS cultuur organiseert en onderhoudt een groot netwerk van culturele actoren. Dit zorgt ervoor dat meer mensen en organisaties hun expertise inzetten om samen met bibliotheken uitdagingen aan te gaan en projecten uit te werken. De praktische organisatie verloopt vlotter en bibliotheken bereiken er een nieuw en diverser publiek mee.
In het boekje ontdek je onder meer hoe IGS Druivenstreek met het project Pit & Passie literaire activiteiten organiseert op onverwachte plekken — zoals voorleesmarathons in supermarkten, leesuurtjes in horecazaken en poëzie tijdens concerten.