Hoe zit het bestuur van een projectvereniging in elkaar?
Een projectvereniging is een vorm van intergemeentelijke samenwerking die geregeld wordt via het decreet lokaal bestuur. Voor veel steden en gemeenten is het een handige structuur om samen te werken rond bovenlokale cultuurprojecten. Maar hoe zit het bestuur van zo’n vereniging precies in elkaar? Hieronder zetten we de belangrijkste punten overzichtelijk op een rij.
Wie stelt de bestuurders aan?
De deelnemers aan de projectvereniging — de steden en gemeenten — duiden zelf de leden van de raad van bestuur aan. Dat betekent dat elke deelnemende gemeente inspraak heeft in wie haar vertegenwoordigt binnen het bestuur. Het zijn dus de gemeentebesturen -via hun gemeenteraad- die, via hun eigen besluitvorming, bestuurders afvaardigen.
Hoeveel bestuurders mag elke gemeente afvaardigen?
Elke deelnemende gemeente mag twee personen afvaardigen naar de raad van bestuur:
- Eén stemgerechtigd lid: Dit is steeds een mandataris van de gemeenteraad, namelijk de burgemeester, een schepen of een gemeenteraadslid uit de meerderheid.
- Eén raadgevend lid: Dit is ook een gemeenteraadslid, maar dan van een oppositielijst, dus iemand die géén deel uitmaakt van het college van burgemeester en schepenen of de meerderheidsfractie in de gemeenteraad.
Deze regeling zorgt ervoor dat zowel meerderheid als oppositie vertegenwoordigd kunnen zijn, met het oog op transparantie en evenwicht.
Wat is het verschil tussen stemgerechtigde en raadgevende bestuurders?
- Stemgerechtigde leden hebben een beslissingsstem binnen de raad van bestuur. Zij nemen actief deel aan stemmingen over de werking, inhoudelijke keuzes, begroting, enzovoort.
- Raadgevende leden mogen deelnemen aan de vergaderingen en geven advies, maar hebben géén stemrecht. Ze brengen een extra perspectief binnen, maar beslissen niet mee.
Deze opdeling creëert een evenwichtige bestuursvorm waarin advies en controle ingebouwd zijn, zonder het besluitvormingsproces nodeloos te vertragen.
Wie kan er géén bestuurder zijn?
Er gelden duidelijke regels rond onverenigbaarheid. Sommige functies sluiten automatisch uit dat iemand bestuurder kan worden. Denk aan:
- Leden van de federale of gewestelijke regeringen of parlementen.
- Provinciegouverneurs en hun adjuncten.
- Hoge ambtenaren zoals provinciegriffiers.
- Werknemers van deelnemende besturen of van administraties die toezicht uitoefenen.
- Personen met functies in privéorganisaties actief in dezelfde beleidsdomeinen.
Deze uitsluitingen moeten belangenvermenging en machtsconcentratie vermijden. De raad van bestuur mag dus uitsluitend bestaan uit natuurlijke personen zonder die conflicterende functies.
En wie wordt voorzitter?
De voorzitter van de raad van bestuur wordt door de raad van bestuur zelf gekozen uit de stemgerechtigde leden die afgevaardigd zijn door de deelnemende gemeenten. Het is dus een mandataris uit één van de gemeenteraden die de leiding op zich neemt.