Minister van Cultuur selecteert 21 kleinschalige bovenlokale cultuurprojecten — ronde 5

De vijfde indienronde toont een brede interesse vanuit verschillende delen van het cultuurveld. De sector Kunsten is daarbij het sterkst vertegenwoordigd: 19 van de 41 ingediende dossiers kwamen uit deze sector. Daarna volgen het sociaal-cultureel volwassenenwerk met 8 aanvragen en de amateurkunsten met 6 aanvragen.

Ook vanuit het lokaal cultuurbeleid, het jeugdwerk en het cultureel erfgoed werden projecten ingediend. Het lokaal cultuurbeleid was goed voor 4 aanvragen, het jeugdwerk voor 3 en de cultureel-erfgoedsector voor 1 dossier. Voor circus werden in deze ronde geen projecten ingediend.

Bij de goedgekeurde projecten blijft die spreiding zichtbaar. Van de 21 positief beoordeelde projecten komen er 9 uit de Kunsten, 4 uit het lokaal cultuurbeleid, 3 uit de amateurkunsten en 3 uit het sociaal-cultureel volwassenenwerk. Daarnaast kregen ook 1 jeugdwerkproject en 1 cultureel-erfgoedproject een positief advies.

De cijfers tonen dat de subsidielijn ingang vindt bij uiteenlopende spelers: van artistieke collectieven, makers en festivals tot lokale besturen, erfgoedinitiatieven, koren, sociaal-culturele organisaties en jeugdwerkactoren. Tegelijk blijft de kunstenveld duidelijk de grootste groep onder de aanvragers.

Klanken in het bos

Vijf klankwandelingen doorheen unieke natuurgebieden in de regio Brugge verbinden cultuurbeleving met natuurschoon. Het project Bosklanken vermengt storytelling met geluidsdramaturgie. QR-codes loodsen bezoekers langs soundscapes, merkwaardige muzikale rituelen en spannende verhalen.

De natuur is hier niet zomaar een decor, maar een volwaardige artistieke gesprekspartner. Wandelaars worden uitgenodigd om trager te kijken en aandachtiger te luisteren. Zo ontstaat een laagdrempelige cultuurervaring op plekken waar erfgoed, landschap en verbeelding elkaar raken.
 

Rivieren, winkels en lokale verhalen

Ook erfgoed en lokale identiteit zijn sterk aanwezig in deze ronde. In de reizende tentoonstelling Schelderijen belichten een fotograaf en een schrijver hun lange, meeslepende tocht van aan de monding tot aan de bron van de Schelde. In woord en beeld ontrafelen ze wat er zich afspeelt aan de oevers van de rivier, en hoe markante bewoners op hun beurt invloed hebben op de stroom.

In Vijfwegen, een gehucht bij de West-Vlaamse gemeente Staden, is dan weer een origineel kruidenierswinkeltje bewaard gebleven. Het project Oda’s Winkel wil dit authentieke commerciële erfgoed bewaren en ontsluiten voor een breed publiek. Vanaf Open Monumentendag 2027 opent er een permanente tentoonstelling, aangevuld met een ErfgoedApp-wandeling. Het project inventariseert ook historische winkelpanden in de regio Midwest.

Ook Wieze OktoberFeesten 2026 grijpt terug naar lokaal feest-erfgoed. Zeventig jaar feestcultuur wordt opnieuw zichtbaar gemaakt via een interactieve wandeling, een expo en een feestelijke parade. Zo krijgt een herkenbaar stuk collectief geheugen een actuele vertaling.

Stad Geraardsbergen organiseert de kunsttentoonstelling Ardennes en Ardennen, een grensoverschrijdend project dat Vlaamse en Waalse beeldende kunstenaars samenbrengt rond het thema "Vrijheid". De expo vindt plaats op drie erfgoedlocaties in de binnenstad en concentreert zich tijdens twee opeenvolgende weekends in oktober ’26.

Muziek in vele vormen

Muziekbeoefening en muziekbeleving vormen de insteek van meerdere projecten. De Artonov Academy biedt een voortgezet opleidingstraject voor jonge klassieke musici, met onder meer publieksmomenten in Brusselse art-nouveauhuizen. Het project ondersteunt jonge muzikanten bij de complexe overgang van opleiding naar beroepspraktijk.

In Beeswax Podkast gaan makers uit de elektronische muziekscene in gesprek over hun praktijk en de sector. Ze delen persoonlijke ervaringen en reflecteren op thema’s binnen de nachtcultuur. De podcastreeks geeft zo ruimte aan stemmen en praktijken die vaak minder zichtbaar zijn in het bredere culturele landschap.

Ook kLINK’ln zet muziek in als verbindende kracht. Ervaren amateurmuzikanten gaan in zee met muzikale nieuwkomers in wekelijkse oefensessies in Gent en Sint-Niklaas. Het brede publiek maakt kennis met hun uitgewerkte composities op feesten in Oost-Vlaanderen.

Van een heel andere orde zijn de concerten onder de noemer Consolation. Het project toont hoe muziek en dialoog kunnen helpen bij rouwverwerking. Via concerten en gespreksrondes wil het project het taboe rond levende rouw — bijvoorbeeld bij ziekte of handicap — bespreekbaar maken.
 

Met z'n allen in koor

In maar liefst drie projecten staat koormuziek centraal. De Koninklijke Harmonie Sint-Cecilia Gingelom werkt voor Voices in Harmony samen met drie koren uit nabijgelegen gemeenten. Harmonie en koor ontmoeten elkaar in een grootschalige concertavond die de amateurkunsten viert.

Koren uit Zonhoven, Overijse en Tervuren slaan dan weer de handen in elkaar voor Requiem for a friend. Ze creëren samen een nieuw vierstemmig koorwerk. Naast concerten in de betrokken gemeenten is ook een live uitvoering in Gent gepland.

De universitaire studentenkoren van Leuven, Gent en Antwerpen ondernemen in de lente van 2027 een gezamenlijke concertreeks. De samenwerking tussen LUK, GUK en UKA zet uitwisseling tussen studenten en steden centraal. Zo wordt koormuziek een aanleiding voor bovenlokale ontmoeting en artistieke kruisbestuiving.

Festivals als ontmoetingsplek

Enkele projecten zoeken het brede publiek op via festivals, events en publieke ontmoetingsplekken. Het interdisciplinaire, experimentele en co-creatieve event Mutation beweegt op het kruispunt van kunst, technologie en maatschappij. In het derde weekend van november ‘26 trekken makers, kunstenaars, educatieve en socio-culturele organisaties naar het Wintercircus en het voormalige shoppingcentrum Zuid in Gent. Daar onderzoeken ze hoe artistiek experiment en technologische verbeelding maatschappelijke innovatie kunnen aanwakkeren.

Woeker is een meerdaags kunstenfestival gespreid over Leuven, Antwerpen en Gent. Lokale en internationale makers uit de transgendergemeenschap tonen zich in expo, film en podiumactiviteiten. Het project geeft trans en non-binaire kunstenaars een platform en verbindt artistieke praktijk met representatie, zichtbaarheid en gemeenschapsvorming.

Ook STAFF CINÉ zet in op representatie en gesprek. Het film- en dialoogtraject brengt Congolese en Afrikaanse verhalen naar een breed publiek en opent ruimte voor gesprek over identiteit, beeldvorming en gedeelde geschiedenis.
 

Stemmen in de publieke ruimte

Met Radio Mangoboom trekt een mobiele radio in de vorm van een uitklapbare boom op wielen doorheen de Brusselse gemeenten. Kinderen, jongeren, moeders en senioren komen samen in radioworkshops en live uitzendingen ter plekke.

Het project brengt generaties met elkaar in gesprek en maakt van de publieke ruimte een tijdelijke studio. Verhalen die anders misschien niet gehoord worden, krijgen een plek in de stad. 

'Aai.baar' is een cultuur-technologische interventie. In een telefooncel, een wegtelefoon en een buskot_— capteren ze individuele noden en talenten. Het einddoel is om via AI 'matches' te maken tussen bewoners met gelijklopende ideeën en complementaire skills om zo concrete projecten op poten te zetten. 

In samenwerking met cultuur- en expertisepartners uit de geestelijke gezondheidszorg ontwikkelt frivoliteitenkabinet Nanda het interdisciplinair performancetraject N0 SHAME-NO GUILT-NO FEAR. Het project vertaalt doorleefde ervaringen met OCD naar een voorstelling waarin kostuum, beweging, geluid en scenografie innerlijke mentale processen fysiek en visueel tastbaar maken. 

Ook andere goedgekeurde projecten zoeken nadrukkelijk de verbinding met specifieke groepen. Buitengewoon kunstlabo ontwikkelt een intensief cultuureducatief traject voor personen met een beperking of autisme, met een kunstroute als resultaat. OPROERKRAAIERS brengt jongeren in dialoog met museumobjecten en gedetineerden rond het thema verzet. Tussen spel en publiek onderzoekt dan weer hoe een universele theatertaal bruggen kan bouwen tussen verschillende culturen en gemeenschappen.

De hoogst scorende projecten in deze ronde onderscheiden zich door een sterk inhoudelijk concept, een helder bovenlokaal karakter en een werking die duidelijk verder gaat dan de dagelijkse activiteiten van de aanvrager. Ze tonen niet alleen een goed idee, maar ook een concrete uitwerking, gedragen partnerschappen en een duidelijke meerwaarde voor publiek, deelnemers of sector.

Projecten als Radio Mangoboom, de gezamenlijke concertreeks van LUK, GUK en UKA, Woeker, OPROERKRAAIERS en ARTONOV ACADEMY scoorden bijzonder sterk omdat ze inhoudelijk scherp waren uitgewerkt en overtuigend aantoonden waarom samenwerking over gemeentegrenzen heen noodzakelijk of verrijkend is. Ze combineren artistieke of maatschappelijke relevantie met een haalbare planning, duidelijke partners en een projectmatige aanpak die de reguliere werking overstijgt.

De negatieve adviezen tonen tegelijk waar het in de praktijk vaak misloopt. Een eerste struikelblok is timing. Dossiers worden afgewezen wanneer blijkt dat het project feitelijk al in uitvoering is vóór de toegestane startdatum. Dat kan gaan om een maakproces dat al begonnen is, ticketverkoop die al loopt of audities die al plaatsvinden vóór de subsidieperiode.

Een tweede terugkerend aandachtspunt is de verhouding tot de reguliere werking. Een kleinschalig bovenlokaal cultuurproject moet meer zijn dan de normale werking of corebusiness van een organisatie. Wanneer een aanvraag vooral een standaardproductie, een jaarlijks programma, een jubileumactiviteit of een logisch vervolg op bestaande activiteiten lijkt, is de projectmatige meerwaarde onvoldoende duidelijk.

Ook het bovenlokale karakter blijft een doorslaggevend criterium. Samenwerking over gemeentegrenzen heen moet inhoudelijk of financieel onderbouwd zijn. Partners mogen dus niet louter worden ingeschakeld als uitvoerder, leverancier of ingehuurde dienstverlener. De sterkste dossiers tonen hoe partners samen nadenken, ontwikkelen, uitvoeren en publiek bereiken. Bij minder sterke dossiers blijft de samenwerking vaak te vaag, te lokaal of te praktisch van aard.

Daarnaast wegen financiële en administratieve onduidelijkheden zwaar door. Begrotingen die te summier, forfaitair of onrealistisch zijn, maken het moeilijk om de haalbaarheid van een project in te schatten. Ook niet-subsidiabele kosten, zoals investeringen in materiaal of renovatiewerken, kunnen een negatieve beoordeling veroorzaken. Hetzelfde geldt wanneer de totale projectkost de maximale grens overschrijdt of wanneer er sprake is van mogelijke dubbele subsidiëring.

Tot slot blijkt uit de negatieve adviezen dat een helder en concreet projectverhaal essentieel blijft. Aanvragen die te theoretisch, algemeen of slordig zijn uitgewerkt, maken onvoldoende duidelijk wat er precies zal gebeuren, wie betrokken wordt en welke impact het project wil realiseren. Een sterk dossier verbindt ambitie met handelen: het benoemt niet alleen de maatschappelijke of artistieke inzet, maar maakt ook zichtbaar hoe die in de praktijk vorm krijgt.

De vijfde ronde bevestigt zo opnieuw de kracht van kleinschalige bovenlokale cultuurprojecten. Ze geven ruimte aan experiment, samenwerking en ontmoeting. Tegelijk tonen de beoordelingen dat een goed dossier vraagt om een scherpe afbakening, echte partnerschappen, een realistische begroting en een duidelijke bovenlokale meerwaarde.

Meer informatie kan je vinden op de website van het Departement Cultuur, Jeugd en Media.