Wat anderhalf jaar zoeken ons leert over de cultuurplekken van morgen

We werden telkens wijzer en enthousiaster. Maar hoe meer plekken we leerden kennen, hoe groter het verhaal werd. Hoe meer vragen erbij kwamen, hoe minder kant-en-klare antwoorden. En dat verbaasde ons niet. Halfweg het traject zien we wel een aantal lijnen steeds opnieuw terugkomen.

We brengen die samen in acht signalen. Ze maken zichtbaar waar het vandaag schuurt, welke vragen telkens terugkeren en welke praktijken zorgen voor nieuwe mogelijkheden. Samen geven ze richting aan hoe we cultuurplekken toekomstgericht kunnen bedenken, maken en gebruiken.

1. Van gebouw naar betekenis — Het gesprek begint nog te vaak bij de bakstenen in plaats van de inhoud. Niet het gebouw, maar wat een plek mogelijk maakt is je vertrekpunt.

2. Van oplossing naar vraag —  Het voortraject van een infrastructuurproject bepaalt in grote mate of een project later werkbaar, gedragen en toekomstgericht wordt. Onderzoek de noden grondig en hou zo lang mogelijk verschillende mogelijkheden open.

3. Van eigen ruimte naar gedeelde ruimte — Exclusieve infrastructuur wordt onbetaalbaar. Gedeeld ruimtegebruik vraagt voortdurende bijsturing om een evenwicht te houden tussen eigenaarschap en regels.

4. Van inspraak naar mee vormgeven — Participatie werkt alleen als je vooraf weet waarom je mensen betrekt. Zie het niet als een losse actie tussendoor. Zorg dat er invloed is en een mandaat plus expertise van wie de participatie mogelijk maakt.

5. Van stenen naar mensen —  Iemand moet elke dag opnieuw een warme plek maken van die cultuurplek. Stenen hebben mensen nodig die bewaken, verbinden en plannen.

6. Van investering naar levenscyclus — Een cultuurplek is niet af bij opening. Kijk naar wat er nodig is om ze jarenlang te laten werken, veranderen en betekenis krijgen.  

7. Van gemeente naar bovenlokaal samenwerken— Bovenlokaal denken begint lokaal. Wat heeft op welke schaal het meeste betekenis? Kies bewust voor samenwerken als het een meerwaarde is.

8. Van individuele expertise naar een lerend veld — Je kan het moeilijk allemaal in één functie, organisatie of lokaal bestuur verzamelen. Leer samen betere vragen stellen en deel wat je onderweg ontdekt.

Terwijl het traject van de community of practice ‘Cultuurplekken van morgen’ loopt, werkt de Vlaamse overheid aan een nieuwe visie op cultuur- en jeugdinfrastructuur. De centrale vraag daar is ‘Hoe kan infrastructuur bijdragen aan een samenleving waarin cultuur nabij, toegankelijk en betekenisvol is voor iedereen?’. 

Als steunpunt voor bovenlokale cultuur werkt OP/TIL op verschillende niveaus. We zitten dus ook aan tafel met de betrokken ambtenaren van het Departement Cultuur, Jeugd en Media. We signaleren er de noden van lokale besturen, cultuurhuizen en bibliotheken, om met de inzichten en ervaringen uit het werkveld toe te werken naar een gedragen toekomstvisie.

Ook op onze vierde inspiratiedag van 'Cultuurplekken van morgen' gingen deelnemers in gesprek met het Departement Cultuur, Jeugd en Media over de toekomst van cultuurinfrastructuur. Ze verkenden de mogelijke rollen van cultuurhuizen, bibliotheken en andere gemeenschapsplekken. En de verwachtingen die leven tussen lokale besturen, culturele organisaties en de Vlaamse overheid. 

Gebruik deze signalen om het gesprek te openen binnen jouw eigen organisatie of bestuur. Blijf niet zitten met je vragen, maar ontdek hoe andere plekken hiermee omgaan. 

Word lid van de community of practice (meer info — inschrijven) en proef van onze inspiratiedagen, coaching en kennisdeling rond het thema Cultuurplekken van morgen.