Erfgoedklassen in West-Vlaanderen

Tijdens Erfgoedklassen verkenden negen lagere scholen erfgoed bij erfgoedspelers op fiets- of wandelafstand. Vijf halve dagen lang stonden samen doen, maken en experimenteren centraal, telkens met nadruk op STEM-activiteiten. 

Partners Robin Debo (kennismedewerker ETWIE Gent - expertisecel voor technisch, wetenschappelijk en industrieel erfgoed) en Elien De Meyere (lector en onderzoeker aan de VIVES-hogeschool campus Kortrijk) verkenden het potentieel van technisch en industrieel erfgoed als krachtige authentieke leer- en doeplek.

Een erfgoedklas ontstaat vanuit een samenwerking tussen een school en een erfgoedspeler op fiets- of wandelafstand van elkaar. We brachten 9 duo’s gedurende 5 halve dagen samen, waarbij de klas naar de erfgoedspeler gaat om daar via gerichte leeractiviteiten aan het werk te gaan. De focus in de activiteiten ligt op de authentieke context en op het leren door te doen, maken, experimenteren. Dingen doen en maken die wél kunnen bij die erfgoedspeler en niet of moeilijker op school. Leren over erfgoed maar vooral ook leren mét erfgoed. 

Door vijf halve dagen door te brengen bij de erfgoedspeler, leren de kinderen de plek ook echt kennen. Ze vinden zelfstandig hun weg, kunnen erover vertellen aan hun ouders, geraken vertrouwd met het museumpersoneel, krijgen een blik achter de schermen en ontdekken nieuwe zaken uit hun onmiddellijke omgeving. 

Tijdens een slotmoment krijgen ze vaak de kans om hun nieuwe ervaringen te delen. Er is een grote samenwerking tijdens de voorbereiding én uitvoering tussen leerkrachten en de erfgoedlocatie.

Met School@platteland van VIVES werden kinderen op verschillende halve dagen doorheen het jaar naar een landbouwbedrijf of boerderij gebracht om daar in een heel authentieke context te leren door zelf te ervaren, te zien en te doen. Dat werkte goed en werd gesmaakt door de leerkrachten en leerlingen. Het loskomen van de klascontext en actief aan de slag gaan op een authentieke plek waar de leerlingen vooral ook fysiek konden werken maakte hét verschil. Dit meerdaags concept met focus op het ‘doen’ in een erfgoedcontext testen en toepassen was de insteek van Erfgoedklasen.

Vanuit VIVES was er een vaag idee en binnen ETWIE was er meteen enthousiasme. Samen hebben we het idee helemaal op punt gezet.

Er zijn verschillende cirkels van partners. In de basis werkten VIVES en ETWIE samen als de projecttrekkers. We werden geholpen door een stuurgroep van erfgoedcellen (CO7, Kusterfgoed, Bie Midwest, Erfgoedcel Zuidwest, Erfgoedcel Brugge), Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden (Ginter, Viertoren, Ijzervallei) en pedagogische begeleidingsdiensten van de verschillende onderwijsnetten (Katholiek Onderwijs, OVSG - Stedelijk en Gemeentelijk Onderwijs). 

Dan waren er nog de negen duo’s, dus 9 scholen en 9 erfgoedspelers die gingen samenwerken.

Het warm maken van de school en die koppelen met een erfgoedspeler in de buurt was de grootste uitdaging. Vooral bellen en met mensen gaan praten bleek te werken, met mails geraakte je niet ver om het concept voor te stellen en interesse te wekken.

Een brug bouwen tussen het onderwijsveld en het erfgoedveld was het doel, door het potentieel en de kracht van erfgoededucatie te tonen aan beide sectoren. 

Erfgoed in de buurt van de school biedt ontzettend veel potentieel maar is niet altijd bekend bij leerkrachten. Uit onderzoek van Ann Bamford blijkt dat erfgoed vaak gelinkt is aan eenmalige evenementen. Leerkrachten krijgen door erfgoedklas het potentieel aan erfgoed te zien in hun dichte omgeving. Erfgoed dat voor zoveel meer ingezet kan worden dan doelen rond historische tijd. In elke locatie gingen we aan de slag om wereldoriëntatie in zijn ruime vorm (tijd, ruimte, samenleving, natuur, techniek) te gaan bekijken via het industriële erfgoed. Ook doelen rond Nederlands, wiskunde, beweging en muzische vorming kwamen aan bod. 

We hebben ingezet op een STEM activiteit per duo en gebruikten heel wat interessante werkvormen om aan de slag te gaan. Deze werkvormen werden gebundeld op de website om zo als inspiratie te dienen voor anderen.

Zonder de projectsubsidie zou dit project nooit van start zijn gegaan. Het idee was al eventjes gegroeid bij beide partners maar de middelen waren er niet om dit soort project zelf op te starten aangezien het bij beiden buiten de basiswerking viel. Vooral de voorbereidingstijd voor alle activiteiten en overlegmomenten met de duo’s vraagt veel tijd. 

Het aanvraagdossier werd een drietal keer herschreven en gefinetuned. We klopten aan bij Op/Til voor een consult op maat en advies op wat we dan bijeen hadden en kregen concrete feedback. Die aandachtspunten namen we mee in de finale versie. De inspanning werd beloond met een toekenning van een subsidie voor bovenlokale cultuurprojecten.