7 x de meerwaarde van intergemeentelijk samenwerken voor cultuur
In 2024-2025 interviewde OP/TIL de regiocoördinatoren van de 19 IGS’en cultuur. Uit hun verhalen bundelen we zeven grote troeven voor lokale besturen van samenwerken over gemeentegrenzen heen. Geïllustreerd met de woorden van de regiocoördinatoren zelf of aan de hand van voorbeelden uit Vlaanderen.
1. Samen grootse projecten waarmaken
IGS'en cultuur stellen lokale besturen in staat om projecten te initiëren en uit te voeren die financieel, organisatorisch of logistiek te omvangrijk zouden zijn voor één gemeente alleen. Door de krachten te bundelen, wordt het bereik groter en de kosten per gemeente lager.
‘Als je goed kan samenwerken, wordt 1+1 ineens 5!’ — Jo Sollie van Cultuur Noordrand
Denk maar aan de Jeugdboekenmaand en Pianodays (Cultuur Noordrand), Circus Ronaldo (Dijk92, Zuidrand), of bijvoorbeeld theaterworkshops in kleinere gemeenten van CO7 - iets wat zij op zichzelf niet zouden kunnen realiseren. Maar er zijn vele voorbeelden hiervan te vinden bij de 19 IGS’en.
2. Financiële en administratieve ontzorging
IGS'en cultuur nemen coördinerende, administratieve en financiële taken over van lokale besturen, waardoor zij worden ontzorgt en er meer tijd en middelen vrijkomen voor lokale acties. Soms gaat dat over heel praktische en simpele dingen, horen we bij Ginter: workshops boeken, bussen regelen, facturatie opvolgen, …
‘Wij vervijfvoudigen het bedrag dat de gemeenten bijdragen, door alle subsidies die we binnenhalen’, — Greet Melis van Comeet
Een echte meerwaarde realiseren ze door handig in te spelen op verschillende Vlaamse (en Europese) subsidielijnen waardoor ze meer geld naar de regio halen. Of ze realiseren een financiële meerwaarde door kosten te bundelen. Zuidwest bijvoorbeeld koopt in grote volumes materiaal aan: UiTPASsen, lidkaarten voor bibliotheken, labels en tags voor boeken en promotiemateriaal.
"UiTPAS is zo’n overkoepelend project waarin IGS’en vaak de trekker zijn en zo de lokale besturen ontzorgen door iedereen rond de tafel te brengen, technische voorbereidingen te treffen en de communicatiecampagne uit te rollen.", vertelt Jolien Verroeye van Leie-Schelde.
In de toekomst zien de IGS’en zich ook een rol spelen in het opvolgen van de afsprakennota’s voor de Bovenlokale Netwerken Vrijetijdsparticipatie. Ann Bouckaert van Midwest wil alleszins zo de krachten samenbrengen.
3. Kennisdeling en professionalisering door een lerend netwerk
IGS'en bouwen en onderhouden lerende netwerken die een rijke uitwisseling van expertise, goede praktijken en innovatieve ideeën mogelijk maken tussen diverse diensten en sectoren. Daarbij is het onderling vertrouwen groot. En dat is belangrijk, want zonder vertrouwen kun je geen mooie samenwerking uitbouwen!
“Die opgedane kennis kan je niet uitdrukken in centen, maar is minstens evenveel waard." — Elke Clompen van Cultuurtuin WAAS
4. Verhoogde zichtbaarheid en breder bereik
Door initiatieven en projecten op regionaal niveau te promoten, vergroten IGS'en cultuur de zichtbaarheid en het bereik voor lokale kunstenaars, organisaties en culturele evenementen.
In Oost-Vlaanderen werken ze intussen zelfs ‘IGS-overschrijdend’, waardoor de ‘databank met talent’ zoveel groter is en dus ook de speel- en toonkansen voor de lokale talenten vergroten.
"Hoe ruimer je communiceert, hoe meer kans op een volle(re) zaal." — Hilde Weygaerts van Vrijetijdsregio Druivenstreek
5. Grensverleggende samenwerking
"Het principe is gewoon: je moet over het muurtje kijken, verder dan jouw vertrouwde kringetje." — Leen Gos (ECRU)
IGS'en cultuur faciliteren en stimuleren samenwerking tussen verschillende beleidsdomeinen, zoals jeugd, sport, welzijn, onderwijs, en sociale organisaties.
Sommige IGS’en maken intussen deel uit van een DVV (dienstverlenende vereniging) en plukken ook daarvan de vruchten. Bij Midwest bijvoorbeeld, werken ze binnen een grotere vrijetijdsdienst, waardoor het makkelijker is om over het ‘muurtje’ te kijken, maar ook om bijvoorbeeld aan te kloppen bij ‘de collega’s van welzijn’.
6. Verbetering van de dienstverlening voor burgers
IGS'en cultuur leiden tot een optimalisatie van de dienstverlening voor inwoners, zoals verbeterde toegang tot collecties of toegankelijkere activiteiten.
Een mooi voorbeeld daarvan is de regiobib, waarin Route42 en Dijk92 de pioniers waren. Maar natuurlijk ook de regionale UiTPAS.
7. Innovatie en experimenteerruimte
Innoveren en experimenteren is eigen aan de cultuursector. IGS'en cultuur creëren de ruimte en bieden de ondersteuning voor innovatieve projecten die voor individuele gemeenten moeilijk te realiseren zouden zijn. Soms ontstaat het experiment bij het IGS zelf. Maar, op sommige plekken ontstaat het experiment ook binnen één gemeente en worden de lessons learned vervolgens gedeeld binnen het IGS.
Mooi voorbeelden van innovatie en experiment zijn:
- De ‘Expeditie community librarian’ van Stuifzand waarin ze op regionaal niveau onderzoeken hoe de bibliotheek écht een ‘derde plek’ kan worden
- Het project MaakMaak, een gigantisch laboratorium voor creatieve jongeren in Cultuurtuin Waas.
- SKATESPOT van Midwest waar jongeren zelf curatoren zijn van een reizende tentoonstelling.