In dialoog op zoek naar antwoorden — open je blik en luister naar je (nieuwe) doelgroepen

Het eerste contact dat je publiek heeft met je cultuurorganisatie is goud waard. Het bepaalt sterk hoe welkom iemand zich voelt en of die wil terugkeren.

In de workshop 'Versterk je welkomstgevoel' vroegen we het aan de deelnemers. Hoe voel jij je ergens welkom? 

• het gebruik van duidelijke taal
• vriendelijk en persoonlijk onthaal
• jezelf herkennen in promotie
• duidelijkheid over waar je een vraag kan stellen
• sfeervolle ruimte
• binnen en buiten kunnen lopen

Een welkomstgevoel creëren begint met luisteren naar je doelgroepen. Weet waar hun noden liggen. Dit kan je niet alleen. Betrek partners en zet samen de eerste (kleine) stappen naar een positief welkomstgevoel.

Enkele ideeën die werden ontwikkeld door de groepjes: 

1. Je werking toegankelijker maken mag geen top-down proces zijn, het moet vertrekken vanuit concrete noden van je doelgroep en dus in samenspraak met hen. Zet een rechtstreekse dialoog op en sta open voor wat daar gezegd wordt.
2. Onderschat de impact van architectuur/inrichting niet voor het creëren van een welkomstgevoel. Gebouwen die er te “chic” uitzien schrikken sommige mensen ook af. Omgekeerd zijn tijdelijke invullingen of wat uitgeleefde industriële panden soms een afknapper.
3. Doe de nodige aanpassingen aan je plek/programma om specifieke doelgroepen aan te trekken. Een skatepark in je groene ruimte kan bijvoorbeeld jongeren aantrekken, de mogelijkheid om iets te eten of drinken in je inkom kan dan weer andere groepen aantrekken.

Tijdens de workshop deelde Kunstloc Brabant (NL) een inzicht uit hun onderzoek Waarde van cultuur - kapitalen. Of iemand zich welkom voelt hangt sterk af van de gedragscodes die gelden in de cultuurorganisatie. 

Hoe vertrouwd is iemand met culturele instellingen en gedragscodes? Wat definieer je als cultuur? Welke ervaring heb je er mee? Ze ontwikkelden 11 profielen van cultuurconsumenten die ze als persona hanteren om je beleid op af te stemmen. 

Lasso brengt hun tools buurtscan en netwerking onder de aandacht. Ze zijn ontwikkeld op maat van de Brusselse context, maar zijn ook bruikbaar voor cultuurorganisaties in andere regio’s.

Mohamed Missaoui, educatief medewerker bij JC Bazzz uit Berchem, roept op om je referentiekader en positie in samenwerking met jongeren in een kwetsbare positie in vraag te stellen. Het verhoogt de kans op participatie en een nieuwe gelijkwaardige manier van samenwerken.

• Verdiep je in je eigen deelidentiteiten. Ben jij je bewust welke elementen van jouw identiteit je in een meer of mindere kwetsbare positie brengen in de samenleving? Hoe dichter je aansluit bij de norm, hoe meer privileges je hebt. Hoe minder kwetsbaar je bent. Waar liggen jouw privileges? Deze oefening is een aanzet. 

• Ken de theorie van kruispuntdenken. Jongeren in een kwetsbare positie maken veel discriminatie en racisme mee in de samenleving. Kruispuntdenken is een onmisbaar kader voor iedereen die strijdt tegen verschillende vormen van uitsluiting en onderdrukking. Uit De Marge legt het in dit filmpje eenvoudig uit.
   
• Breng je team in kaart. Kent je team veel privileges? Is je team niet representatief aan de inwoners van je buurt, gemeente of regio? Dan is de kans groot dat de dominante norm, gekenmerkt door veel privileges, overheerst. Deze norm bepaalt welke culturele programma’s en activiteiten een plaats krijgen in je organisatie. Kan het personeelsbestand (nu) niet veranderen, pas dan je werkwijze aan: omring je met partners of een kerngroep die wel representatief is of dichtbij jongeren in kwetsbare posities staan.

Verdieping

• Presentatie workshop OP/HEF, met extra duiding.

De workshop 'Vergroot je leefwereld' is ontwikkeld in samenwerking met JC Bazzz.

Als je wil bouwen aan het publiek van de toekomst, moet je kiezen: voor wie wil je er écht zijn? Tijdens OP/HEF 2025 openden we een brave space rond deze vraag.

Een brave space is een plek om met openheid écht te luisteren, eigen gedachten in vraag te stellen en met lef het gesprek aan te gaan. Ongemak hoort erbij, daar ligt de kans om perspectief te verruimen. 

We vroegen aan kunstenaars, publiek en grassroots organisaties: hoe beleef jij cultuur en wat heb je daarvoor nodig? Zij deelden in alle openheid wat ze missen in het huidige aanbod en de aanpak van cultuurorganisaties. Ze verruimden onze blik. 

Bekijk hieronder de getuigenissen van Paul Van Camp  en Joni Sheila en Christopher D'havé van Asian Persuasion.

Deelnemers luisterden naar deze getuigenissen, zonder oordeel en zonder meteen te zoeken naar oplossingen. We vroegen hen vervolgens om positie in te nemen ten aanzien van enkele stellingen.

Deelnemers werkten doorheen de brave space toe naar een persoonlijke intentie. Wat nemen ze mee, wat willen ze waar maken in het komende jaar?
 

Een nieuwsgierige houding tegenover onbekende publieken en partners.

 “Ik wil meer samenwerken met mensen buiten mijn netwerk.”
 “Ik zal mijn publiek van de toekomst niet alleen tellen, maar ook leren kennen.”

De keuze om deze gesprekken in het team voort te zetten.

“Ik wil de vraag ‘voor wie willen wij er zijn?’ stellen aan mijn collega’s.”
“Binnen mijn team ruimte maken voor ongemakkelijke vragen.”

Actief plaats maken voor cultuurvormen die je zelf niet begrijpt.

"Ik hoef het niet te begrijpen om het waardevol te vinden."
"Ik wil plaats maken voor cultuur die mij vreemd is — omdat ze betekenisvol kan zijn voor iemand anders."

Dankjewel aan de getuigenissen van Asian Persuasion, PHLOW x, Pin vzw en vele anderen.

De 'Brave space': durf luisteren is ontwikkeld in samenwerking met Avansa Halle-Vilvoorde. Ze schreven er een blogartikel over.

Wil je meer weten over de aanpak van deze brave space? Neem contact op met an-sofie@cultuuroptil.be of annelien@cultuuroptil.be.