Wanneer is intergemeentelijk samenwerken zinvol?
Wanneer steden en gemeenten structureel samenwerken rond een thema en dus de krachten bundelen, dan spreken we van een intergemeentelijk samenwerkingsverband (IGS). De partners binnen deze samenwerking zijn dan altijd de lokale besturen, die bij voorkeur, binnen eenzelfde regio liggen.
Samenwerking vergroot bestuurskracht
Lokale besturen werken intergemeentelijk samen rond aspecten van hun beleid. Er zijn verschillende redenen waarom lokale besturen samenwerken: schaalvergroting, het delen van expertise, projecten opzetten, … Steden en gemeenten (of hun AGB’s, OCMW’s, …) kiezen er dan voor om de krachten te bundelen rond één of meerdere thema’s. Soms stuurt de Vlaamse of de federale overheid hen daartoe ook aan, denk aan brandweerzones, ELZ’s, vervoersregio’s…
Lokale besturen werken de laatste jaren sterker samen. Samenwerking biedt immers extra bestuurskracht. Broodnodig, want lokale besturen krijgen er immers niet alleen extra bevoegdheden bij, ze staan ook voor complexe maatschappelijke uitdagingen.
Volgens Joris Voets, professor in de Vakgroep Bestuurskunde & Publiek Management van de Universiteit Gent, is intergemeentelijke samenwerking een manier om regionale kwesties aan te pakken of om de dienstverlening te versterken. Wel met die kanttekening: als je lokaal bestuur alle kerntaken via samenwerking realiseert, moet je een fusie overwegen.
Kruisbestuiving en terreinwerkers, de kracht van (culturele) samenwerkingsverbanden
Ook binnen cultuur zijn er heel wat intergemeentelijke samenwerkingsverbanden. Denk daarbij aan UiTPAS-regio’s, culturele erfgoedcellen of de 18 erkende samenwerkingsverbanden binnen het Bovenlokale Cultuurdecreet.
Binnen een intergemeentelijk samenwerkingsverband werken lokale besturen breder samen, op verschillende beleidsdomeinen. Zo is het intergemeentelijke samenwerkingsverband rond Cultuur Zuidwest al meer dan 26 jaar actief met een aantal partners binnen de regio Leiedal. Zuidwest is huispartner bij de intercommunale vereniging Leiedal, dat zorgt voor kruisbestuiving met andere sectoren.
De kracht van samenwerking zit niet zozeer bij de structuren, maar vooral bij de terreinwerkers. Marnix Theys legt in dit filmpje uit hoe dat gaat.
Net zoals Marnix Theys, zegt Joris Voets dat mensen met de juiste profielen cruciaal zijn in dit verhaal.
“Het gaat om mensen die in staat zijn om verder te kijken dan hun gemeentegrenzen, en die in een ideale situatie ook Vlaamse gesprekspartners hebben.”
Kortom, intergemeentelijk samenwerken is een krachtig middel om complexe uitdagingen aan te pakken, expertise te delen en lokale cultuur meer slagkracht te geven.