Safe(r) Space - samen bouwen aan een veilige ruimte

Het Museum Dr. Guislain en de Gezinsbond vinden elkaar als het gaat om mentaal welzijn. “Maar waar dit onderwerp over het algemeen de focus van het museum is, bestaat onze opdracht er vooral in om mentaal welzijn op een laagdrempelige manier bij gezinnen te brengen”, vertelt Hilde. “En dat is net een doelgroep die voor ons moeilijk te bereiken is”, weet Saïdya. “Vaak wordt immers gedacht dat het onderwerp te complex of te ver van hun leefwereld zou staan. Maar dit project liet net zien dat het wél toegankelijk is. De expo was de perfecte ingang om met elkaar in gesprek te gaan, mede dankzij het gezinsparcours dat de Gezinsbond eraan koppelde.” 

Omgekeerd zag de Gezinsbond dat ze via dit project mensen bereikten die niet tot de klassieke aanhang van de organisatie behoren. Hilde: “Als afsluiter van het project speelden we de film Petite fille, een docudrama over een 7-jarige jongen die een meisje wil zijn. Na de film volgde een nabespreking door het Transgender Infopunt. Ook dankzij deze activiteit konden we allebei een brug slaan naar wie vaak onder de radar blijft. Het is fijn als je als partners elkaars publiek kan verrijken.”

Hilde: “We hebben de film trouwens ook meermaals vertoond in het kader van het project Alle liefs voor MVX, dat parallel met Safe(r) space liep. De focus lag hier op LGBTQ+ in het gezin. Contacten die we daarvoor legden, kwamen ook hier opnieuw van pas. Een mooie kruisbestuiving.”

Hilde ziet een grote meerwaarde in samenwerken. “Doordat je het werk kan verdelen, kan je verder springen. Voor ons zou het immers onmogelijk zijn om inhoudelijk alles op te volgen. We zijn met zoveel thema’s bezig. Door de krachten te bundelen, kan je meer in de diepte gaan. Maar ook de subsidies zijn uiteraard een noodzakelijk hulpmiddel, want daardoor kan je bijvoorbeeld een projectmedewerker aanwerven. Zonder extra middelen is dat niet haalbaar.” 

Hilde wijst hierbij ook op de evolutie, waarbij ze ieders middelen en tijd ziet inkrimpen. “Weinig mensen hebben nog rek om er grote projecten bij te nemen. De organisatie errond vergt ook tijd. Je moet alles doorpraten, op papier zetten, subsidies aanvragen, terwijl je op dat moment niet weet of al die inspanningen zullen lonen. Daarnaast moet je er ook voldoende eigen middelen tegenover kunnen zetten. Er is veel waaraan je moet denken, nog vooraleer je een dossier kan indienen.”

In een samenwerking vindt Saïdya het belangrijk dat je de tijd neemt om alles door te praten. Dat deden ze bij dit project zowel fysiek als online. “Maar live samenkomen werkt het best”, zegt ze. “Zo kan je de puzzel makkelijker samenleggen. Mails kunnen in de vergeethoek belanden of voor misverstanden zorgen, bij online meetings mis je soms de lichaamstaal die belangrijk kan zijn. Als je de ander live ziet, kan je elkaar beter aanvoelen en duidelijker maken wat je stoort of hindert. Het risico dat iets verkeerd wordt geïnterpreteerd, is kleiner.”

De evaluatie van SAFE(R) SPACE gebeurde uit noodzaak wel online. “Maar die was goed gestructureerd”, vindt Hilde. “Het museum had een voorbereidend document gemaakt. Daarop konden wij onze punten aanvullen. Tijdens het overleg hebben we alles samengelegd en commentaren toegelicht. Het is immers belangrijk om wat op papier staat ook mondeling te bespreken. Dan is alles helder voor iedereen en ontstaan er geen misverstanden.”

Om tot de subsidieaanvraag te komen, volgde de Gezinsbond eerst een infosessie van OP/TIL. Vervolgens boekten ze een consult op maat, waarin alles wat ruimer werd toegelicht. Daaruit kwam het idee om een jeugdwerkorganisatie bij het project te betrekken en is het contact met Trill vzw gegroeid. Zij stonden in voor de begeleiding van de workshops. Hilde: “Als je ergens voor wil gaan wat je niet alleen kan realiseren, is het waardevol om op zoek te gaan naar de juiste partner. Zet dus je ogen en oren open. Kijk wie er achter een interessant initiatief zit dat je ziet op tv, in de krant of op sociale media. Of hoor eens rond, zoals wij nu deden bij OP/TIL.” 

Tijdens de samenwerking merkten de Gezinsbond en het Museum Dr. Guislain dat de jeugdwerkorganisatie anders functioneert dan hoe zij gewend zijn. “Waar er bij onze grotere instellingen veel structuren achter de werking zitten, verloopt alles daar wat organischer. Dat vraagt om een flexibelere manier van werken”, merkte Saïdya. “Zo verliep al hun communicatie bv. via WhatsApp, op alle mogelijke uren. Weet je, elke organisatie waarmee je samenwerkt, heeft een organisatiecultuur en gewoontes die daarmee samenhangen. Het is belangrijk om daarbij te zoeken naar een evenwicht dat werkt.”

Aangezien de expo SAFE(R) SPACE gemaakt werd met en door jongeren, pastten Saïdya en projectmedewerker Joke zich aan het tempo en de manier van werken van de jongeren aan. “Oorspronkelijk was het de bedoeling dat de queer jongeren zouden reageren op het erfgoed en de collectie van het museum. Al snel bleek echter dat de collectie voor hen aanvoelde als een extra label dat op hen werd geplakt. Daarom besloten we samen om het erfgoed niet als kern te nemen, maar de fysieke ruimte van het museum en het eigen verhaal centraal te plaatsen. De expo moest immers meer zijn dan een presentatie van hun werk; het moest een safe space blijven, net zoals de plek dat voor hen tijdens het proces was geweest. Over die veilige plek hebben we samen gewaakt.”

Ook al is de expo intussen uit het museum verdwenen, toch zindert het project vandaag nog na. Saïdya: “In het museum gaan we sindsdien bewuster om met genderdiversiteit. In de gidsenopleiding wordt er bv. aandacht aan besteed, en de onthaalmedewerkers letten er extra op hoe ze bezoekers aanspreken. Daarnaast kregen het verhaal van de jongeren, het gezinsparcours en de tips een plek op onze website.” Dat is ook bij de Gezinsbond het geval. Hilde: “Een podcast met de ervaringen van de jongeren, aangevuld met input van Çavaria over het belang van een safe spaces, kan je online nog steeds beluisteren.”

Een vooruitzicht op een nieuwe onderlinge samenwerking hebben ze momenteel nog niet, maar de goesting is er wel. Hilde: “Mentaal welzijn en alles wat daar rondhangt, blijft voor ons interessant thema. In een samenwerking moet je zoeken naar de overlap. Als die er is, kan je samen mooie dingen realiseren en elkaar versterken in je eigenheid.”