Van historisch gebouw naar toekomstbestendige ontmoetingsplek in
Oud-Turnhout
Tekst / Chloé Wolfs / februari 2025
Al sinds de jaren ‘80 is de Heischuur een begrip in Oud-Turnhout. Het gemeenschapscentrum is al decennialang een ontmoetingsplaats voor jong en oud. Maar het gebouw was verouderd en niet meer aangepast aan de noden van deze tijd. Daarom besloot de gemeente om het gebouw nieuw leven in te blazen. Maar omdat het gaat om een herbestemming, was dat traject allesbehalve vergelijkbaar met een eenvoudige renovatie.
Steven Jacobs (vrijetijdsambtenaar) en Annelies Dickens (communicatieambtenaar van de gemeente) vertelden op 28 januari 2025, tijdens de Community of Practice #1 hoe ze tot een nieuwe invulling van het gebouw kwamen.
Een participatief traject
De Heischuur heeft door de jaren heen een trouwe schare fans opgebouwd: vaste gebruikers en verenigingen die vaak in het gemeenschapscentrum over de vloer komen. Tel daar nog eens een aantal gemotiveerde buurtbewoners bij, en je snapt waarom ze bij gemeente Oud-Turnhout niet lang moesten nadenken om hier een participatief project van te maken.
Steven: “Voor ons was dat meteen ook een pilootproject, want wij hadden nog geen enkele ervaring met die manier van werken.”
“Maar het was echt een cadeau om het op die manier aan te pakken, want het project is heel goed verlopen. We zijn met de buurtbewoners gaan praten, maar we hebben ons ook gefocust op de gebruikers. Dat zijn bij wijze van spreken onze ervaringsdeskundigen van het gebouw, want zij kennen dat vanbinnen en vanbuiten"
Annelies: “Ons traject is begonnen tijdens de lockdowns vanwege corona. Maar gelukkig konden we toch fysiek bij elkaar komen. Eerst hebben we alle gebruikers, buurtbewoners en geïnteresseerden met elkaar in verbinding gebracht via een speeddate. Zo konden mensen elkaar op een laagdrempelige manier leren kennen en inzichten delen over wat de Heischuur voor hen betekent. Heel anders dan de traditionele infovergaderingen die we normaal houden, waar je binnenkomt, luistert en daarna weer vertrekt.”
Van fysiek naar digitaal (en weer terug)
Na de eerste fysieke bijeenkomsten schakelden ze in Oud-Turnhout over naar een digitaal platform.
Steven: "Daarop kon iedereen per thema echt ideeën delen, zoals bijvoorbeeld over multifunctionaliteit. Want voor ons was het belangrijk om een ruimte te creëren die zich zowel leent om te vergaderen als om een mosselsouper te organiseren, bij wijze van spreken. Na die digitale fase hebben we alle ideeën meegenomen naar een derde sessie, die weer fysiek was. Want we merkten dat veel mensen gelijkaardige ideeën hadden, maar dat er toch ook vragen en twijfels waren over bepaalde punten. Daar hebben we tijdens die laatste sessie samen over nagedacht.”
Alles wat tijdens het traject naar voren kwam, kreeg een plekje in een blauwdruk: het document dat het perspectief van de gebruikers van de Heischuur weerspiegelt. Een leidraad waar het college van burgemeester en schepenen dankbaar gebruik van heeft gemaakt.
Annelies: “Voor hen is het een krachtig document om op terug te vallen, iets dat helpt om de noden van de inwoners van Oud-Turnhout niet uit het oog te verliezen. De blauwdruk slaat als het ware de brug tussen het begin van het participatieve proces en de uiteindelijke uitvoering van de plannen.”
“Even lag de piste van een buurtcafé op tafel, maar dat plan hebben we moeten afvoeren omdat het commercieel gezien niet haalbaar was.”
Nieuwe functies en gebruikers
De participatieve aanpak bracht niet alleen waardevolle inzichten, maar ook nieuwe wensen en behoeften aan de oppervlakte.
Steven: "Zo was er bijvoorbeeld de vraag om in het gemeenschapscentrum een sfeervol buurtcafé op te zetten. De buurt is aan het boomen, dus we vonden dat een prima suggestie. We hebben daarop een extern bureau aangesteld om uit te pluizen of dat idee levensvatbaar zou zijn. Maar jammer genoeg bleek dat commercieel gezien niet haalbaar te zijn.”
Daarnaast was het ook niet altijd evident om mensen te betrekken die de Heischuur nog niet actief gebruiken.
Annelies: “Dat liep niet altijd van een leien dakje. In het begin reageerden er vooral mensen op onze oproepen die ons en de plek al goed kennen. Toch vonden we het belangrijk om dat open te trekken. We wilden juist kansen creëren om nieuwe mensen te verwelkomen. Daarom hebben we ervoor gekozen om iedereen in Oud-Turnhout een brief te sturen. Daarin deden we niet alleen onze plannen voor de site uit de doeken, we nodigden hen ook uit om actief mee na te denken over de invulling van de Nieuwe Heischuur. Dat heeft gewerkt, want op onze eerste bijeenkomst waren meer dan 60 mensen aanwezig, wat behoorlijk veel is voor een kleine gemeente als Oud-Turnhout."
“Het draagvlak voor de Nieuwe Heischuur is heel groot omdat we iedereen vanaf het prille begin hebben betrokken”
Uitkijken naar de opening
Naast de grote groep betrokken inwoners kunnen ze bij gemeente Oud-Turnhout ook rekenen op een aantal externe partijen, die even gemotiveerd zijn om het project tot een goed einde te brengen. Zo is er Belfius Bank, dat het aanbestedingsproces juridisch begeleid heeft. En de selectie van het architectenbureau, die gebeurde samen met de technische dienst van de gemeente.
Tenslotte heeft het project ook een interne stuurgroep, die bijstuurt waar nodig. Zo blijven de voortgang en de kwaliteit van het project gewaarborgd. Tijdens de verschillende fases van het project is het team achter de Nieuwe Heischuur bijna nooit op weerstand gebotst.
Steven: “Ik denk dat dat komt omdat we alle partijen vanaf het prille begin hebben betrokken bij de plannen. Omdat we echt met de input van alle betrokkenen aan de slag zijn gegaan, is het draagvlak in Oud-Turnhout heel groot. Nu is het aftellen naar september 2026: dan staat de opening van de Nieuwe Heischuur gepland.”
