BROEI — ruimte voor jongeren, experiment en eigenaarschap
Interviewer / Inge Van de Walle
Eind augustus bezocht ik BROEI op een zonnige vrijdagnamiddag. Terwijl de keukenploeg de lunch opruimde, viel ik meteen voor de lichte en creatieve ruimte in Nieuwland. De oude stadsloods is opgedeeld in verschillende ruimtes: er is een bar, een ruimte voor workshops en een goed geïsoleerde plek voor muziek en optredens.
In dat decor vertelde Marie Vanderghote met veel vuur over het project dat ze sinds enkele jaren mee trekt. Haar verhaal geeft meteen een mooie inkijk in hoe BROEI is uitgegroeid tot een unieke plek waar jongeren ruimte delen, vertrouwen en verantwoordelijkheid krijgen om te experimenteren en eigenaarschap op te nemen.
Ontstaan en missie
“BROEI is eigenlijk ontstaan vanuit een experiment”, vertelt Marie. “Het Duivelsteen stond leeg en er lag een studie van Architecture Workroom Brussels die liet zien hoe groot de noden bij stedelijke jongeren zijn. Eén op vijf groeit op in een kansarm gezin, één op zeven verlaat vroegtijdig de school. Wij wilden via ruimte, passies en talenten jongeren samenbrengen met andere achtergronden.”
Wat begon als een tijdelijke invulling in 2020, kreeg door de coronacrisis een verlengstuk. “Oorspronkelijk zouden we er één jaar zitten, maar alles liep anders. Ondertussen verhuisden we in 2023 naar Nieuwland. En in 2027 keren we terug naar het gerenoveerde Duivelsteen. Het tijdelijke werd duurzaam.”
Werkwijze: facilitator en open calls
“Wij organiseren zelf niet, wij bieden een kader,” zegt Marie. “We werken via open calls. Jongeren en organisaties dienen hun ideeën in, wij zorgen voor het kader: communicatie, planning, veiligheid. Zij vullen de ruimte. Zo blijft het altijd actueel.”
Om dat kader te bouwen, organiseerde BROEI in de beginjaren meetups met vijftig organisaties. “Dat was essentieel. We wilden vermijden dat het alleen ons verhaal werd. Samen hebben we beslist hoe reserveringen zouden lopen, wat betaalbaar was, en hoe we de ruimte collectief konden gebruiken.”
De samenwerking met ConstructLab bracht ook een belangrijke visie binnen. “Zij dachten modulair en circulair. Alles wat we bouwden, moest later opnieuw gebruikt kunnen worden. Zo verdwijnt er niets in een containerpark, maar verspreidt de energie zich in de stad.”
Eigenaarschap en governance
“Een van de belangrijkste dingen vind ik dat jongeren hier mee beslissen. Ze hebben al twee keer de begroting en de jaarrekening goedgekeurd. Voor velen is dat de eerste keer dat ze zoiets zien, maar ze groeien erin. Dat geeft eigenaarschap.”
BROEI werkt met een solidair huursysteem. “Starters betalen zestig euro, gevestigde organisaties meer. In theorie ondersteunen zij de starters. In praktijk hebben we vooral starters. Maar het principe van solidariteit trekt zich door in alles: ons restaurant, onze werking, onze visie.”
Omdat BROEI geen structurele subsidies krijgt, motiveert het jongeren om zelf middelen te zoeken. “We begeleiden hen om subsidies aan te vragen. Vaak is dat hun eerste stap richting een eigen organisatie.”
Community en inclusie
“Inclusie is een blijvende zoektocht,” zegt Marie. “In het begin bereikten we vooral de KASK-studenten. In Nieuwland is dat publiek diverser, maar zelfs binnen één wijk heb je verschillende werelden. Persoonlijk contact is cruciaal.”
Daarom combineert BROEI formele en informele momenten. “We hebben de community lunch op vrijdag. Maar ook pingpong, potlucks en petanque. Die kleine rituelen maken van een huis een gemeenschap. Soms komt iemand hier alleen om op de PlayStation te spelen, maar dat kan de eerste stap zijn naar meer betrokkenheid.”
“We willen geen frictie vermijden. Wrijving kan constructief zijn en leidt vaak tot nieuwe ideeën.”
— Marie Vanderghote
Uitdagingen en lessen
De tijdelijke invulling leverde belangrijke inzichten op. “Een tijdelijke plek dwingt tot flexibiliteit. Het gaat sneller, je roest minder vast. Maar hoe houden we die geest vast als we straks in een kasteel zitten?”
Ook de samenwerking met stadsdiensten maakte verschil. “In het Duivelsteen trokken alle diensten aan hetzelfde zeil: brandweer, politie, milieu. In Nieuwland voelde het soms alsof we kinderen van gescheiden ouders waren. Dat maakt het moeilijker.”
Toch blijft de ambitie overeind. “Voor mij is BROEI een third space, een tweede thuis. Een plek waar jongeren via hun passies en talenten elkaar ontmoeten, ongeacht achtergrond. Dat willen we blijven waarmaken.”
Lessen voor het veld
Marie vat het zelf samen:
- Geef jongeren niet alleen een podium, maar ook een stem en verantwoordelijkheid.
- Bouw een kader dat veilig en duidelijk is, maar waarin ze mogen experimenteren.
- Denk circulair: wat je samen bouwt, moet herbruikbaar zijn.
- Zorg voor bruggen met wijk en stad. Een initiatief leeft nooit op zichzelf.
BROEI toont hoe tijdelijke invulling kan uitgroeien tot een duurzaam laboratorium voor jongeren, eigenaarschap en gedeelde ruimte.
