REGIO OO(G)ST

Een theatervoorstelling op 3 boerderijen in de regio, een reizende foto-expo met 23 beelden en 15 streetart-kunstwerken in het straatbeeld. Met Regio Oo(g)st brachten 18 cultuur- en gemeenschapscentra uit Oost-Brabant de rol en het belang van landbouw en het platteland tot leven in 3 kunstvormen. 

De samenwerking leidde tot een sterkere dialoog en meer verbinding tussen de deelnemende gemeenten. Een nieuw bovenlokaal project, met meer gemeenten als partner, is in de maak. De mogelijkheden voor de oprichting van een IGS voor de regio Oost-Brabant worden onderzocht.

Johan De Rocker (diensthoofd vrije tijd Landen) en Irina Van Goethem (diensthoofd vrije tijd Geetbets) vertellen over deze samenwerking. 

“Als we niet zouden samenwerken, zouden projecten als Regio Oo(g)st simpelweg niet mogelijk zijn. Ze kosten te veel tijd, vereisen te veel middelen en bereiken - als je alleen werkt – te weinig mensen. Het is geen Plus est en vous, maar Plus est en nous. Samen spring je veel verder dan alleen.”

Met deze woorden zet Johan de toon van het gesprek. Irina treedt hem bij. “Aan Regio Oo(g)st namen in totaal 18 lokale besturen deel: van kleine gemeenten tot steden. Ik werk in een kleine gemeente, met vaak één ambtenaar die meerdere functies combineert. Als je dan iets groters wil realiseren, bots je op je eigen agenda en mogelijkheden. Daarom zoeken we actief de samenwerking op, waarin we niet alleen willen toekijken, maar ook onze verantwoordelijkheid opnemen.”

Johan en Irina zetelden mee in de stuurgroep en benadrukken het belang van betrokkenheid. Irina: “Je kan niet klagen dat je niet gehoord wordt, als je zelf niet mee aan tafel gaat zitten. Daarom zet ik me hiervoor in. Ik ben graag een kritische stem die ervoor zorgt dat wij als kleine gemeenten aan boord kunnen blijven. Bij een goed, maar tegelijk – voor ons - onhaalbaar idee, kaart ik dit aan en leg ik ook uit waarom. Ook al heb ik hier in theorie geen tijd voor; het is belangrijk dat ook onze stem helder klinkt.”

“In een bovenlokale samenwerking is het cruciaal dat iedereen de beperkingen en omstandigheden waarin mensen werken, kent. Je moet je kunnen verplaatsen in de realiteit van de ander. Respect hebben voor ieders eigenheid. Zo creëer je meer verdraagzaamheid en kom je tot een betere samenwerking”, ondervindt Johan. “Voor de invulling van de 3 kunstvormen in het boerenproject stond de haalbaarheid dan ook centraal. Zowel qua uitvoering als locatie werd gekeken naar: Wat kan iedereen aan? We gingen samen op zoek naar de laagste gemene deler.”

Regio Oo(g)st diende als bindmiddel om de GC’s en CC’s - net zoals vroeger bij Vlabra’ccent (het gewezen culturele samenwerkingsverband, aangestuurd vanuit de provincie Vlaams-Brabant) - opnieuw met elkaar te verbinden. 

Johan: “Na het opdoeken van Vlabr’accent in 2018 zijn we met enkele kernfiguren uit de regio blijven samenkomen. Ons doel is om terug te gaan naar een structurele samenwerking in plaats van een projectmatige; om de witte IGS-vlek in Oost-Brabant op te vullen met een nieuw intergemeentelijk samenwerkingsverband. Maar om te weten of we in dit opzet kunnen slagen, moeten we eerst terug leren samenwerken. Regio Oo(g)st was een middel om naar dat nieuw doel toe te werken.”

Irina: “Tijdens de theatervoorstelling Boeren gingen techniekers uit verschillende centra elkaar helpen op de boerderijen, probeerden we gezamenlijke communicatielijnen uit te zetten ... We leerden als gemeenten en cultuurdiensten opnieuw samenwerken, maar voor de inwoners was het niet duidelijk dat hier een regioverhaal achter zat. De voorstelling vond immers maar in 3 gemeenten plaats. Wie daar niet woonde, voelde zich niet echt betrokken. Met de expo die kan reizen doorheen de regio is dat anders.”

Johan: “Om politiek draagvlak te creëren, moet je zichtbaar aantonen wat een samenwerking oplevert. Een expo of muurschildering in een gemeente maakt dat meteen tastbaar. Met resultaten kan je hen overtuigen.”

Niet alles wat in het projectdossier van Regio Oo(g)st werd opgenomen, kon effectief worden uitgevoerd. Johan: “Een wandeling langs lokale boerderijen, met kunst in de openbare ruimte, stuitte op de moeilijkheid om overal vergunningen vast te krijgen.” Sommige keuzes zouden ze nu ook anders maken. Irina: “We voorzagen oorspronkelijk geen budget voor een coördinator, maar personeelsinzet bleek echt cruciaal. Je hebt iemand nodig die kan trekken en duwen als het nodig is; iemand die mensen blijft activeren en motiveren om stappen te zetten. Een externe blik helpt je om anders naar het geheel te kijken. Personeelstijd kost geld, maar betaalt zich in de praktijk terug.”

In de nieuwe subsidieaanvraag voor een (Tr)oost-project rond rouw en verlies hebben ze dan ook meteen budget ingeschreven voor de aanwerving van een coördinator. Door de uitbreiding van 18 naar 27 partners is het belangrijk om het overzicht te bewaren. Ook over het profiel daarvan wordt goed nagedacht. “We zijn op zoek naar een witte ridder,” weet Johan, “want idealiter moet die communicatief sterk zijn, zeer flexibel willen werken, de regio goed kennen of bereid zijn om erin actief te worden …” 

Voor Irina is voeling hebben met een kleiner lokaal beleid belangrijk. “Als je kiest voor een persoon die altijd in bovenbouworganisaties of in grote steden heeft gewerkt, loop je het risico dat het beleid onvoldoende wordt afgetoetst aan de haalbaarheid van de kleintjes. Het is niet altijd eenvoudig voor grotere spelers, die beschikken over voldoende personeel en middelen, om zich te verplaatsen in de situatie van kleinere organisaties, waar personeel en middelen vaak schaars zijn, en het takenpakket veel ruimer is dan alleen cultuur.”

Regio Oo(g)st toont hoe één samenwerking ook anderen kan inspireren. Johan: “Door intern over ons project te praten, dienden onze bibliotheken ook een bovenlokaal project in. Het is fijn dat wij hen nu tips kunnen geven over waar ze best op letten. Maar tegelijkertijd helpen we elkaar ook projectoverschrijdend. Het profiel van de coördinator dat zij gaan opstellen, kunnen wij later zelf gebruiken.”

Stiekem hopen Johan en Irina dat het bovenlokaal virus zich nog verder verspreid richting cultuurraden en verenigingen. De kleinschalige projectsubsidie is volgens hen de ideale gelegenheid om een bovenlokale samenwerking te verkennen. Ze zijn dan ook vurige verdedigers van het samen-verhaal. Irina: “Door de krachten te bundelen, kan je elkaar ontzorgen. De taken kunnen in verhouding tot de mogelijkheden worden verdeeld. Je kan samen promotie voeren en een groter publiek aanspreken. Je hebt grotere budgetten om mee te werken. De dienstverlening naar de bevolking én je eigen netwerk verruimt …” 

Hun gouden tip voor bovenlokaal samenwerken? Irina: “Neem niet te veel hooi op je vork, maar genoeg zodat er iets kan groeien. Luister naar elkaar, en leg alle afspraken vast op papier. En vooral: een gezonde portie boerenwijsheid helpt altijd.”